Το Aikido στην Ελλάδα γερνάει. Κι εμείς κάνουμε πως δεν το βλέπουμε./Aikido in Greece Is Growing Old. And We Pretend Not to Notice.

 (For English, please scroll down)

GR

Μια αναμνηστική φωτογραφία, σαράντα περίπου ασκούμενοι και ένα ερώτημα που ίσως κανείς δεν θέλει να απαντήσει.

Πριν από λίγες ημέρες πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το ετήσιο σεμινάριο Aikido με προσκεκλημένο δάσκαλο από το Aikikai Hombu Dojo της Ιαπωνίας. Ένα σεμινάριο που, τουλάχιστον σε θεσμικό επίπεδο, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ετήσιες συναντήσεις του ελληνικού Aikido, με τη συνεργασία όλων των οργανώσεων του χώρου.

 Προσωπικά, έχω επιλέξει συνειδητά να απέχω από αυτά τα σεμινάρια εδώ και έξι χρόνια. Οι λόγοι είναι δικοί μου και δεν αποτελούν το αντικείμενο αυτού του άρθρου.

Χθες, όμως, είδα την αναμνηστική φωτογραφία του φετινού σεμιναρίου.

Και ομολογώ ότι προβληματίστηκα. Πολύ.

Περίπου σαράντα άνθρωποι. Οι περισσότεροι με μαύρη ζώνη ή hakama. Πρόσωπα γνώριμα. Άνθρωποι που θυμάμαι από τα χρόνια που συμμετείχα κι εγώ σε αυτές τις διοργανώσεις. Από όσους δεν φορούσαν hakama, μόλις τέσσερις ή πέντε μου φάνηκαν άγνωστοι.

Και τότε μου γεννήθηκε ένα ερώτημα που θεωρώ πολύ πιο σημαντικό από το ποιος δίδαξε, τι τεχνικές παρουσιάστηκαν ή πόσα Dan είχε ο προσκεκλημένος δάσκαλος.

Πού είναι η νέα γενιά του ελληνικού Aikido;

Μια φωτογραφία που γεννά άβολα ερωτήματα

Ας ξεκαθαρίσω κάτι.

Μια φωτογραφία δεν αποτελεί στατιστική έρευνα. Το ότι κάποιος φορά hakama δεν αποδεικνύει την ηλικία του ή πόσα χρόνια ασκείται. Ούτε σημαίνει ότι όλοι οι νέοι μαθητές της Ελλάδας όφειλαν να βρίσκονται σε αυτό το σεμινάριο.

Αλλά δεν μπορούμε να χρησιμοποιούμε διαρκώς τέτοιες επισημάνσεις για να αποφεύγουμε τα ουσιαστικά ερωτήματα.

Όταν σε μια από τις πιο προβεβλημένες ετήσιες συναντήσεις του ελληνικού Aikido βλέπω κυρίως ανθρώπους που γνωρίζω εδώ και πολλά χρόνια, αναρωτιέμαι:

Πού είναι τα καινούργια πρόσωπα; Πού είναι οι εικοσάρηδες και οι τριαντάρηδες που ανακάλυψαν πρόσφατα αυτή την τέχνη; Πού είναι οι μαθητές που θα αποτελέσουν την επόμενη γενιά δασκάλων;

Και τελικά, αν ακόμη και μια τέτοια διοργάνωση συγκεντρώνει περίπου σαράντα ανθρώπους, τι πρέπει να σκεφτούμε για τη δυναμική του χώρου μας;

Δεν ισχυρίζομαι ότι γνωρίζω τους αριθμούς όλων των σχολών. Γνωρίζω όμως ότι η δυσκολία προσέλκυσης νέων μαθητών είναι ένας προβληματισμός που υπάρχει στον χώρο. Τον έχω αντιμετωπίσει κι εγώ.

Κάποιος, βέβαια, θα μπορούσε να μου πει: «Αν ερχόσουν κι εσύ με τους μαθητές σου, θα ήσασταν περισσότεροι».

Σωστά. Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς. Ούτε η δική μου σχολή έχει τους νέους μαθητές που θα ήθελα. Αν αποφάσιζα να συμμετάσχω στο συγκεκριμένο σεμινάριο, οι μαθητές μου που πιθανότατα θα με ακολουθούσαν θα ήταν τρεις ή τέσσερις. Μαζί με εμένα, δηλαδή, θα προσθέταμε τέσσερα ή πέντε άτομα.

Και λοιπόν; Αντί για σαράντα θα ήμασταν σαράντα τέσσερις ή σαράντα πέντε. Σιγά τη διαφορά.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι έλειψα εγώ και οι μαθητές μου από τη φωτογραφία. Το πρόβλημα είναι ότι λείπουν οι νέοι άνθρωποι από το Aikido.

Και δεν βγάζω τον εαυτό μου έξω από αυτή την πραγματικότητα. Είμαι κι εγώ μέρος της. Γι' αυτό ακριβώς θεωρώ ότι πρέπει να μιλήσουμε γι' αυτήν, αντί να προσπαθούμε να την ωραιοποιήσουμε.

Μήπως, λοιπόν, αντί να μετράμε πόσους υψηλόβαθμους έχουμε, ήρθε η ώρα να αναρωτηθούμε πόσοι νέοι άνθρωποι θέλουν πραγματικά να γίνουν μέρος αυτού που εκπροσωπούμε;

Μήπως το πρόβλημα δεν είναι οι νέοι, αλλά εμείς;

Έχω ακούσει πολλές εξηγήσεις όλα αυτά τα χρόνια.

«Οι νέοι δεν έχουν υπομονή».

«Θέλουν γρήγορα αποτελέσματα».

«Δεν καταλαβαίνουν τη φιλοσοφία του Aikido».

«Προτιμούν πιο δυναμικές πολεμικές τέχνες».

 

Είναι πολύ βολικές απαντήσεις. Γιατί μεταφέρουν όλη την ευθύνη σε εκείνους που δεν έρχονται, αντί να την αναζητήσουμε σε εμάς που διδάσκουμε.

Έχουμε αναρωτηθεί ποτέ τι ακριβώς προσφέρουμε σε έναν νέο άνθρωπο που περνά για πρώτη φορά την πόρτα ενός dojo;

Του παρουσιάζουμε μια ζωντανή πολεμική τέχνη, με ουσιαστική σωματική εκπαίδευση, λειτουργικές αρχές, προσωπική ανάπτυξη και χώρο για αναζήτηση;

Ή του ζητάμε να αποδεχτεί ένα σύστημα που δεν επιτρέπεται να αμφισβητήσει, με τεχνικές που πρέπει να εκτελεί όπως ακριβώς του παρουσιάζονται, ακόμη κι όταν δεν καταλαβαίνει γιατί λειτουργούν;

Και όταν τολμήσει να ρωτήσει αν μια τεχνική μπορεί να εφαρμοστεί απέναντι σε κάποιον που αντιστέκεται πραγματικά, τι απάντηση θα πάρει;

Μια ουσιαστική εξήγηση;

Μια ευκαιρία να δοκιμάσει;

Ή ότι «δεν έχει καταλάβει ακόμη το Aikido»;

Μήπως τελικά δεν είναι οι νέοι που δεν καταλαβαίνουν το Aikido, αλλά εμείς που αρνούμαστε να καταλάβουμε τους νέους;

Μια τέχνη που μιλά για προσαρμογή, αλλά αρνείται να προσαρμοστεί

Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση του σύγχρονου Aikido.

Μιλάμε συνεχώς για αρμονία, προσαρμογή, ευελιξία, αντίληψη της κίνησης και ανταπόκριση στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

Κι όμως, όταν πρόκειται για την ίδια μας την τέχνη, συχνά συμπεριφερόμαστε σαν να έχει ολοκληρωθεί η εξέλιξή της πριν από δεκαετίες.

Σαν να μην υπάρχει τίποτα να επανεξετάσουμε.

Σαν να αρκεί το γεγονός ότι μια τεχνική διδάσκεται από έναν υψηλόβαθμο Ιάπωνα δάσκαλο για να θεωρείται αυτομάτως λειτουργική, πλήρης και υπεράνω αμφισβήτησης.

Έχω γράψει επανειλημμένα για την ψευδαίσθηση της αποτελεσματικότητας, τις μη ρεαλιστικές επιθέσεις, τη συνεργασία που πολλές φορές μετατρέπεται σε χορογραφία και την απουσία ουσιαστικής πίεσης στην προπόνηση.

Η δική μου επαφή με το Muay Thai με ανάγκασε να αμφισβητήσω πράγματα που θεωρούσα δεδομένα ύστερα από πολλά χρόνια εξάσκησης.

Δεν εγκατέλειψα το Aikido. Αντίθετα, ανακάλυψα ξανά την αξία του μέσα από αυτή τη διαδικασία.

Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ένα σημαντικό κομμάτι του προβλήματος.

Ένας νέος άνθρωπος σήμερα έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει διαφορετικές πολεμικές τέχνες, να παρακολουθήσει πραγματικές εφαρμογές, να συγκρίνει προπονητικές μεθόδους και να αναζητήσει απαντήσεις.

Δεν μπορούμε να απαιτούμε να πιστέψει κάτι μόνο και μόνο επειδή του το είπε ένας δάσκαλος.

Πρέπει να μπορούμε να του το εξηγήσουμε. Να το δοκιμάσουμε. Και, όταν χρειάζεται, να παραδεχτούμε ότι κάτι δεν λειτουργεί όπως νομίζαμε.

Ο σεβασμός στην παράδοση δεν απαιτεί να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε.

Πολλά Dan. Λίγες ερωτήσεις.

Δεν έχω τίποτα απέναντι στους υψηλόβαθμους δασκάλους. Ούτε απέναντι στα σεμινάρια με εκπαιδευτές από την Ιαπωνία.

Έχω γράψει, άλλωστε, για την αξία της παρατήρησης και της μάθησης μέσα από τα σεμινάρια. Και εξακολουθώ να πιστεύω σε αυτήν.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η θεσμική αναγνώριση μετατρέπεται στο βασικό μας κριτήριο επιτυχίας.

Όταν ενθουσιαζόμαστε περισσότερο με την παρουσία ενός υψηλόβαθμου δασκάλου παρά με την παρουσία νέων μαθητών.

Όταν η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από εξετάσεις, βαθμούς, τίτλους, οργανώσεις και πιστοποιήσεις, αλλά σπάνια γύρω από το αν η τέχνη μας εξακολουθεί να ενδιαφέρει την κοινωνία.

Ας αναρωτηθούμε κάτι απλό.

Τι αξία θα έχουν όλες αυτές οι αναγνωρίσεις σε είκοσι χρόνια, αν δεν υπάρχει μια νέα γενιά ανθρώπων που θέλει να συνεχίσει;

Ποιος θα βρίσκεται πάνω στο τατάμι;

Θα συνεχίσουμε να οργανώνουμε συναντήσεις όπου οι ίδιοι άνθρωποι, απλώς μεγαλύτεροι σε ηλικία και υψηλότεροι σε βαθμό, θα φωτογραφίζονται κάθε χρόνο;

Δεν το γράφω ειρωνικά για τους συμμετέχοντες. Η αφοσίωσή τους στην τέχνη αξίζει σεβασμό.

Αλλά η αφοσίωση μιας γενιάς δεν εγγυάται την επιβίωση της επόμενης.

Και αν δεν μας απασχολεί αυτό, τότε ίσως έχουμε μπερδέψει τη διατήρηση μιας παράδοσης με τη διαχείριση της σταδιακής παρακμής της.

Η αλλαγή δεν θα έρθει από την Ιαπωνία

Θα συνεχίσω να το λέω, ακόμη κι αν ενοχλεί.

Δεν πιστεύω ότι το Aikido έχει εξαντλήσει τις δυνατότητές του. Πιστεύω ότι πολλές φορές εμείς έχουμε εξαντλήσει τη διάθεσή μας να το εξελίξουμε.

Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε το Aikido σε MMA. Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουμε τις αρχές του, τη φιλοσοφία του ή την ιαπωνική του ταυτότητα.

Χρειάζεται, όμως, να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε κάθε αλλαγή ως απειλή.

Να εξετάσουμε τις προπονητικές μας μεθόδους. Να ακούσουμε τις αμφιβολίες των μαθητών μας. Να μελετήσουμε όσα έχουν να μας προσφέρουν άλλες πολεμικές τέχνες. Να δώσουμε ουσιαστικό περιεχόμενο σε όσα υποσχόμαστε.

Κυρίως, να δημιουργήσουμε ένα Aikido που δεν απαιτεί από τον νέο άνθρωπο να αφήσει την κριτική του σκέψη έξω από το dojo.

Δεν ισχυρίζομαι ότι έχω τις απαντήσεις. Ούτε ότι η δική μου σχολή αποτελεί εξαίρεση από τις δυσκολίες που περιγράφω.

Αυτό που ξέρω είναι ότι προτιμώ να αμφισβητώ τις επιλογές μου, να αναγνωρίζω τα λάθη μου και να αλλάζω την προπόνησή μου, παρά να συνεχίζω κάτι απλώς επειδή «έτσι το μάθαμε».

Γιατί αν το Aikido διδάσκει πραγματικά την προσαρμογή, η πρώτη μας υποχρέωση είναι να εφαρμόσουμε αυτή την αρχή στον ίδιο μας τον τρόπο διδασκαλίας.

Η επόμενη φωτογραφία

Επιστρέφω, λοιπόν, στη φωτογραφία που αποτέλεσε την αφορμή αυτού του άρθρου.

Δεν ξέρω πόσοι νέοι μαθητές υπάρχουν συνολικά στην Ελλάδα. Θα ήθελα πολύ να υπάρχουν περισσότεροι από όσους υποψιάζομαι.

Και θα χαιρόμουν πραγματικά αν κάποιος μπορούσε να μου δείξει ότι η εικόνα αυτή δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα.

Αλλά αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη να κάνουμε την αυτοκριτική μας.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν φέτος συμμετείχαν σαράντα, εξήντα ή εκατό άνθρωποι σε ένα σεμινάριο.

Το ερώτημα είναι πόσοι νέοι άνθρωποι ανακαλύπτουν σήμερα το Aikido, πόσοι παραμένουν σε αυτό και, κυρίως, γιατί κάποιος που έχει τόσες επιλογές θα επέλεγε το Aikido αντί για οτιδήποτε άλλο.

Αν δεν μπορούμε να απαντήσουμε πειστικά, ίσως το πρόβλημα να μην είναι η εποχή μας.

Ίσως να είμαστε εμείς.

Και τότε, όσο κι αν συνεχίσουμε να μιλάμε για την ιστορία, την παράδοση και την αναγνώρισή μας από το Hombu Dojo, θα υπάρχει μια αλήθεια που καμία επίσημη πιστοποίηση δεν μπορεί να αλλάξει:

Μια πολεμική τέχνη δεν παραμένει ζωντανή επειδή έχει ένδοξο παρελθόν. Παραμένει ζωντανή όταν καταφέρνει να αποκτήσει μέλλον.

Και το μέλλον δεν βρίσκεται στις μαύρες ζώνες που έχουμε ήδη.

Βρίσκεται στους ανθρώπους που δεν έχουν φορέσει ακόμη ούτε την πρώτη τους λευκή.

 

EN

 

 A commemorative photograph, roughly forty practitioners, and a question that perhaps nobody wants to answer.

A few days ago, the annual Aikido seminar took place in Athens, featuring a guest instructor from the Aikikai Hombu Dojo in Japan. A seminar that, at least on an institutional level, represents one of the most important annual gatherings of Greek Aikido, bringing together organizations from across the country.

Personally, I made a conscious decision to stop attending these seminars six years ago. My reasons are my own, and they are not the subject of this article.

Yesterday, however, I saw the group photograph from this year's seminar.

And I must admit, it made me think. A lot.

Approximately forty people. Most of them wearing black belts or hakama. Familiar faces. People I remember from the years when I used to attend these events myself. Among those not wearing hakama, only four or five appeared unfamiliar to me.

And that raised a question I consider far more important than who taught the seminar, which techniques were demonstrated, or how many Dan grades the guest instructor held.

Where is the next generation of Greek Aikido?

A Photograph That Raises Uncomfortable Questions

Let me make something clear.

A photograph is not a statistical study. Wearing a hakama does not establish someone's age or how many years they have been training. Nor does it mean that every new Aikido student in Greece should have attended this particular seminar.

But we cannot keep using such observations to avoid asking the questions that really matter.

When I look at one of the most prominent annual gatherings of Greek Aikido and see mostly people I have known for many years, I cannot help but wonder:

Where are the new faces? Where are the people in their twenties and thirties who have recently discovered this martial art? Where are the students who will become the next generation of instructors?

And ultimately, if even an event of this significance attracts approximately forty participants, what does that tell us about the current state of our community?

I am not claiming to know the membership numbers of every dojo in Greece. What I do know is that attracting new students has become a concern within the Aikido community. It is something I have experienced myself.

Of course, someone could reasonably say to me: "If you and your students had attended, there would have been more people."

Fair enough. But let's be honest. My own dojo does not have as many new students as I would like, either. If I had decided to attend this particular seminar, the students who would probably have joined me would have been three or four. Including myself, that would have added four or five people.

So what? Instead of forty, there would have been forty-four or forty-five. Hardly a significant difference.

 

The problem is not that my students and I were missing from the photograph. The problem is that young people are missing from Aikido.

 

And I am not excluding myself from this reality. I am part of it, too. That is precisely why I believe we need to talk about it instead of trying to make the situation look better than it is.

 

So perhaps, instead of counting how many high-ranking practitioners we have, it is time to ask how many new people actually want to become part of what we represent.

What If the Problem Isn't Young People, but Us?

I have heard plenty of explanations over the years.

"Young people have no patience."

"They want quick results."

"They don't understand the philosophy of Aikido."

"They prefer more dynamic martial arts."

These are convenient answers. Because they place all the responsibility on those who do not come, rather than asking what responsibility lies with those of us who teach.

Have we ever seriously considered what we are actually offering a young person who walks through the doors of a dojo for the first time?

Are we presenting a living martial art, with meaningful physical training, functional principles, personal development, and room for exploration?

Or are we asking them to accept a system they are not allowed to question, with techniques they must reproduce exactly as demonstrated, even when they do not understand why those techniques work?

And when they dare to ask whether a technique can actually be applied against someone who genuinely resists, what kind of answer will they receive?

A meaningful explanation?

An opportunity to test it?

Or simply that "they haven't understood Aikido yet"?

What if, in the end, it isn't young people who fail to understand Aikido, but us who refuse to understand young people?

An Art That Talks About Adaptation but Refuses to Adapt

This may be the greatest contradiction in contemporary Aikido.

We constantly talk about harmony, adaptation, flexibility, awareness of movement, and responding to changing circumstances.

And yet, when it comes to our own martial art, we often behave as though its evolution was completed decades ago.

As though there is nothing left to reconsider.

As though the fact that a technique is taught by a high-ranking Japanese instructor automatically makes it functional, complete, and beyond criticism.

I have written repeatedly about the illusion of effectiveness, unrealistic attacks, cooperation that often turns into choreography, and the absence of meaningful pressure in training.

My own experience with Muay Thai forced me to question things I had taken for granted after many years of practice.

I did not abandon Aikido. On the contrary, through that process, I rediscovered its value.

And this, in my opinion, is where an important part of the problem lies.

Today, a young person has the opportunity to explore different martial arts, watch techniques being applied under real resistance, compare training methods, and look for answers.

We cannot expect them to believe something simply because an instructor told them it was true.

We must be able to explain it. To test it. And, when necessary, to admit that something does not work the way we thought it did.

Respecting tradition does not require us to stop thinking.

Many Dan Grades. Few Questions.

I have nothing against high-ranking instructors. Nor do I have anything against seminars led by teachers from Japan.

After all, I have written about the value of observation and learning through seminars. And I still believe in that value.

The problem begins when institutional recognition becomes our primary measure of success.

When we become more excited about the presence of a high-ranking instructor than about the presence of new students.

When our discussions revolve around examinations, ranks, titles, organizations, and certifications, but rarely around whether our martial art still holds any real interest for society.

Let's ask ourselves something simple.

What value will all these forms of recognition have in twenty years if there is no new generation willing to continue?

Who will be standing on the tatami?

Will we continue organizing gatherings where the same people, simply older and with higher ranks, pose for the annual photograph?

I do not say this to mock those who attended. Their dedication to the art deserves respect.

But the dedication of one generation does not guarantee the survival of the next.

And if this does not concern us, then perhaps we have confused preserving a tradition with managing its gradual decline.

Change Will Not Come from Japan

I will keep saying this, even if it makes people uncomfortable.

I do not believe Aikido has exhausted its potential. I believe that, all too often, we have exhausted our willingness to develop it.

We do not need to turn Aikido into MMA. We do not need to abandon its principles, its philosophy, or its Japanese identity.

What we do need is to stop treating every change as a threat.

We need to examine our training methods. Listen to our students' doubts. Study what other martial arts have to offer. Give real substance to the things we promise.

Above all, we need to create an Aikido that does not require young people to leave their critical thinking outside the dojo.

I do not claim to have all the answers. Nor do I claim that my own dojo is somehow exempt from the difficulties I describe.

What I do know is that I would rather question my choices, acknowledge my mistakes, and change the way I train than continue doing something simply because "that's how we were taught."

Because if Aikido truly teaches adaptation, then our first responsibility is to apply that very principle to the way we teach it.

The Next Photograph

So, I return to the photograph that inspired this article.

I do not know how many new Aikido students there are in Greece today. I would genuinely like to believe there are more than I suspect.

And I would honestly be delighted if someone could show me that this photograph does not reflect the broader reality.

But that does not eliminate the need for self-criticism.

Because the real question is not whether forty, sixty, or a hundred people attended a seminar this year.

The question is how many young people are discovering Aikido today, how many of them stay, and, most importantly, why someone with so many options would choose Aikido over anything else.

If we cannot provide a convincing answer, perhaps the problem is not the times we live in.

Perhaps the problem is us.

And then, no matter how much we continue talking about our history, our tradition, and our recognition by the Hombu Dojo, there will still be one truth that no official certification can change:

A martial art does not remain alive because it has a glorious past. It remains alive when it manages to build a future.

And that future does not lie in the black belts we already have.

It lies in the people who have yet to put on their very first white belt.